14 Mayıs 2026 Perşembe günü, İstanbul Medipol Üniversitesi Görsel İletişim Tasarımı bölümü öğrencilerinin “Tasarım Buluşmaları” dersine konuk olduk.
İstanbul Medipol Üniversitesi, Güzel Sanatlar, Tasarım ve Mimarlık Fakültesi’nin Görsel İletişim Tasarımı bölümü 1. sınıf öğrencileriyle bir araya gelerek, tasarım kararlarının kullanıcı deneyiminden toplumsal etkiye uzanan etik boyutlarını birlikte değerlendirdik.
Arayüz tasarımının kullanıcı deneyimini nasıl şekillendirdiğini ve bu süreçte doğan etik sorumlulukları güncel uygulamalı örnekler üzerinden beraber ele almak bizim için kıymetli ve öğretici bir deneyimdi.
Çerez Bildirimleri Nasıl Rıza Üretiyor?
Etkinlik kapsamında gerçekleştirdiğimiz “UX Tasarımında Etik Sınırlar: Çerez Bildirimleri Nasıl Rıza Üretiyor?” başlıklı sunumda, dijital deneyimlerin en sıradan görünen temas noktalarından biri olan çerez bildirimlerine yakından baktık.
Her gün karşımıza çıkan bu küçük karar ekranlarının, kullanıcı davranışlarını nasıl yönlendirdiğini; renk, konumlandırma, dil kullanımı ve seçenek hiyerarşisi gibi tasarım kararları üzerinden nasıl rıza ürettiğini örneklerle ele aldık. Rıza kavramının dijital arayüzlerde nasıl şekillendirildiğini ve aldatıcı tasarım örüntülerinin kullanıcının güveni, seçim özgürlüğü ve dijital hakları üzerindeki etkisini birlikte değerlendirdik.
Bir ürün, hizmet, sistem veya deneyim tasarımının salt estetik ve işlevsel çıktıdan ibaret olmadığını; kullanıcıların özgür iradesini, kararlarını, deneyimini ve güven duygusunu doğrudan etkileyen etik bir sorumluluk alanı olduğunu tartıştık.
TÜBİTAK 1002 Projemizin Bulgularını Paylaştık
Bu tartışmayı, yürütmekte olduğumuz TÜBİTAK 1002 projesi kapsamında elde ettiğimiz güncel bulgularla destekleyerek; çerez bildirimleri, kullanıcı rızası ve aldatıcı tasarım örüntülerine ilişkin araştırma sürecimizden örnekleri öğrencilerle paylaştık. Projemiz kapsamında elde ettiğimiz veriler ışığında:
- Kullanıcıların manipülatif ve aldatıcı tasarımlarla karşılaştıklarında nasıl refleksler verdiğini,
- Aldatıcı tasarımların kullanıcılar üzerinde yarattığı bilişsel yükü ve zihinsel yorgunluğu,
- Etik tasarım ilkelerinden uzaklaşan arayüzlerin kullanıcı güvenini nasıl aşındırdığını, araştırma bulgularımız üzerinden değerlendirdik.
Etik Düşünmeyi Tasarım Refleksine Dönüştürmek
Henüz mesleki yolculuklarının başında olan öğrencilerle kullanıcı rızası, aldatıcı tasarım örüntüleri ve tasarım etiği üzerine düşünmek bizim için son derece anlamlıydı. Arayüzlerin yalnızca ne kadar iyi göründüğüyle değil, kullanıcıya nasıl davrandığıyla da değerlendirildiği bir dijital kültürün, bu farkındalığın erken dönemde kazanılmasıyla güçleneceğine inanıyoruz. Bu tartışmayı birlikte yürütme fırsatı bulduğumuz İstanbul Medipol Üniversitesi Görsel İletişim Tasarımı bölümüne ve öğrencilerine teşekkür ederiz.